كه برخى از آنها نسبت به برخى ديگر نزديك‌تر است از برخى ديگر از آنها ، در اين صورت متضادان در اين امور متفاوت فقط همان دو طرف آنها مىباشند كه ميان آنها نهايت دورى و اختلاف وجود دارد ، مانند سياهى و سپيدى كه ميان آن‌دو رنگهاى ديگرى قرار دارد كه برخى از آنها به يكى از دو طرف ( ياد شده يعنى سياهى و سپيدى ) از بعضى ديگر نزديكتر است ، مانند رنگ زرد كه از قرمزى به سفيدى نزديكتر مىباشد . و از مطالب گذشته معنا و مفاد تعريف اهل منطق و فلسفه درمورد متضادان روشن مىگردد ( و آن اينكه ) ، متضادان دو امر وجودى هستند كه يكى پس از ديگرى بر موضوع واحد وارد مىگردند و داخل تحت جنس قريب هستند و ميان آن‌دو نهايت اختلاف وجود دارد . شرح مطالب : درمورد تضاد سه اصطلاح يا سه تعريف نقل شده است : 1 - اصطلاح قدماء : و آن عبارت است از « امران وجوديان غيرمتضائفين لايجتمعان فى محل واحد من جهة واحدة » . اين تعريف از تقسيم تقابل بدست مىآيد ، زيرا متقابلان يا هردو وجودى هستند يا يكى وجودى و ديگرى عدمى و درصورتىكه هردو وجودى باشند ، هرگاه تعقل يكى متوقف بر تعقل ديگرى باشد متضائفان هستند و گرنه متضادان مىباشند . و بنابراين اصطلاح ، تضاد درمورد جواهر هم تحقق مىيابد ، و نيز ممكن است يك شىء بيش‌از يك ضد داشته باشد . مصنف در نهايه پس از يادآورى تعريف فوق مىگويد : « و المنقول عن